Kemal Tahir

Kemal Tahir, 13 Mart 1910'da İstanbul Vezneciler'de dünyaya geldi. Babası Tahir Bey, Osmanlı Donanması'nda kaptan ve Sultan II. Abdülhamid'in danışmanıydı. Asıl adı İsmail Kemalettin Demir'dir.

1923'te Cezayirli Hasan Paşa Rüşdiyesi'ni bitirdikten sonra Galatasaray Mekteb-i Sultanisi'ne kaydoldu. Ancak onuncu sınıftayken annesinin vefatı üzerine hem okulu hem evi bırakarak hayata atıldı.

Avukat kâtipliği ve Zonguldak Kömür İşletmeleri'nde ambar memurluğunun ardından İstanbul'a dönerek gazeteciliğe başladı. Vakit, Haber ve Son Posta gazetelerinde çalıştı. Karagöz gazetesinde başyazarlık ve Tan gazetesinde yazı işleri müdürlüğü görevlerinde bulundu.

13 Haziran 1938'de Nâzım Hikmet ve diğer arkadaşlarıyla birlikte 'askerî isyana tahrik' suçlamasıyla tutuklandı. 'Donanma Davası' olarak bilinen bu dava sonucunda 15 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Çankırı, Çorum, Kırşehir ve Malatya cezaevlerinde toplam 12 yıl hapis yattı.

Hapishane yılları Kemal Tahir için bir edebiyat atölyesine dönüştü. Meşhur 'sarı defter'lerine binlerce sayfa not tuttu. Çankırı Cezaevi'nde Nâzım Hikmet ve Dr. Hikmet Kıvılcımlı ile aynı odayı paylaştı. Geceleri sabahlara kadar edebiyat, siyaset ve tarih tartıştılar.

1950'de afla serbest kalan yazar, ilk kitabı Göl İnsanları'nı 1955'te yayımladı. Aynı yıl Sağırdere romanıyla tanındı. 1956'da Esir Şehrin İnsanları ile büyük yankı uyandırdı. 1957'de Düşün Yayınevi'ni kurarak yayıncılık hayatına da girdi.

Kemal Tahir'in romancılığı üç büyük kümeye ayrılır. Birincisi köy romanları: Sağırdere, Körduman, Rahmet Yolları Kesti, Yediçınar Yaylası, Köyün Kamburu ve Büyük Mal. İkincisi Esir Şehir Üçlemesi: Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu ve Yol Ayrımı. Üçüncüsü tarihi romanlar: Yorgun Savaşçı, Devlet Ana ve Kurt Kanunu.

1960'lı yıllardan itibaren Osmanlı tarihi üzerine yoğun araştırmalar yaptı. Temel tezi, Osmanlı-Türk toplumunun Avrupa-merkezci toplumsal gelişim modeline uymadığı, kendine özgü bir gelişim sürecine sahip olduğuydu. Osmanlı tımar sisteminde bireylerin toprak sahibi olamayıp yalnızca onu ekmek ve vergisini devlete ödemekle yükümlü olmasının feodalizmi engellediğini savundu.

Yukarıdan aşağıya Batılılaşma hareketlerini yaşam boyu eleştirdi. Bu yaklaşımın seçkinlerle halkı birbirinden ayırdığını, kendi tarihinden kopartılmış bir toplumun sağlıklı gelişemeyeceğini savundu.

Yakın arkadaşı yönetmen Halit Refiğ ile birlikte senaryo çalışmaları da yaptı. 1968'de Sovyet Yazarlar Birliği'nin davetlisi olarak SSCB'yi ziyaret etti.

21 Nisan 1973'te hararetli bir tartışma sırasında kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti. Sağlığında 14 roman ve 1 hikâye kitabı yayımladı; ölümünden sonra 5 roman daha basıldı. 15 ciltlik Notlar serisi edebiyat, tarih ve sosyoloji açısından önemli bir kaynak niteliğindedir.